Судот во Хонг Конг го осуди продемократскиот медиумски тајкун Џими Лаи на 20 години затвор

2026-02-09 - 06:39

Џими Лаи, медиумскиот могул и истакнат продемократски активист, е осуден на 20 години затвор во Хонг Конг за прекршоци поврзани со националната безбедност, казна за која неговата ќерка рече дека може да значи тој ќе умре како маченик зад решетки. Клер Лаи рече дека казната е срцекршачки сурова со оглед на влошената здравствена состојба на нејзиниот 78-годишен татко, додека нејзиниот брат Себастијан Лаи ја нарече казната драконска и разорна. Пресудата е кулминација на долгогодишна сага за која критичарите велат дека претставува трансформација на Хонг Конг од претежно слободен град во град каде што неистомислењето е жестоко потиснато од властите контролирани од кинеската комунистичка партија. Лаи беше осуден во декември по обвинение за бунт и заговор за договарање со странски сили. Тој се изјасни за невин по сите обвиненија. Пресудите за договарање носат максимална казна доживотен затвор. Казната на Лаи веднаш беше осудена од Тајван, како и од групите за слобода на печатот и човекови права. „Репортери без граници“ изјавија: „Денес, завесата се спушта врз слободата на печатот во Хонг Конг... Оваа судска одлука го нагласува целосниот колапс на слободата на печатот во Хонг Конг и длабокиот презир на властите кон независното новинарство“. „Хјуман рајтс воч“ исто така објави соопштение во кое ја нарече должината на затворската казна изречена на Лаи ефективно смртна казна. „Казна од ваков обем е сурова и длабоко неправедна. Годините прогон на Лаи ја покажуваат решеноста на кинеската влада да го уништи независното новинарство и да го замолчи секој што се осмелува да ја критикува Комунистичката партија“, се вели во соопштението. „Амнести интернешнл“ го нарече случајот уште една мрачна пресвртница во трансформацијата на Хонг Конг од град управуван од владеењето на правото во град управуван од страв. Главниот извршен директор на Хонг Конг, Џон Ли, во понеделник изјави дека пресудата на Лаи е длабоко задоволувачка. „Злосторствата на Џими Лаи се грозоморни и злобни во крајност. Неговата тешка казна од 20 години затвор го демонстрира владеењето на правото, ја поддржува правдата и е длабоко задоволувачка“, рече тој во соопштението. По изрекувањето на пресудата во понеделник, Стив Ли, главниот началник на Одделот за национална безбедност на полицијата, рече дека казната е соодветна и наведе дека тврдењата за кревкото здравје на Лаи се претерани. Генералниот прогон на Лаи е опишан како политички мотивиран од групите за човекови права и британската влада, која побара негово ослободување. Во петок, кинеските државни медиуми го опишаа Лаи, британски државјанин кој живее во Хонг Конг откако избегал од Кина како дете бегалец, како антивладин поттикнувач и предавник. Лаи е основач на сега веќе непостоечкиот Apple Daily, популарен весник од Хонг Конг кој го поддржуваше продемократското движење кое се разви во градот во 2010-тите. Движењето беше задушено во јуни 2020 година со воведување на строг закон за национална безбедност кој ги криминализираше повеќето форми на несогласување. Лаи беше уапсен и обвинет според тој закон во август истата година. Apple Daily беше принуден да се затвори во 2021 година. Премиерот на Велика Британија, Кир Стармер, рече дека го покренал случајот на Лаи кога се сретнал со кинескиот лидер, Си Џинпинг, во Пекинг во јануари. Но, не е јасно каков, ако воопшто, напредок постигнала Велика Британија кон обезбедување на ослободувањето на Лаи. Синот на Лаи, Себастијан Лаи, неодамна изјави дека британската влада не направила доволно за неговиот татко и дека времето истекува. Претседателот на САД, Доналд Трамп, исто така, изјави дека ќе обезбеди ослободување на Лаи. Постојат зголемени загрижености за здравјето и благосостојбата на Лаи во затвор. Неговото семејство соопшти дека тој претрпел драматично губење на тежината и дека забите му се расипале. Тој е зад решетки од декември 2020 година и поголемиот дел од тоа време го поминал во самица. Властите во Хонг Конг велат дека Лаи добил соодветна медицинска нега и дека побарал да биде одвоен од другите затвореници. Лаи беше осуден заедно со уште осум други обвинети – двајца активисти и шест поранешни раководители од медиумската компанија на Лаи – во значајното судење за национална безбедност, од кои сите се изјаснија за виновни. Судењето на Лаи го водеа тројца судии избрани од владата за да ги сослушаат случаите поврзани со националната безбедност. Во нивната пресуда од 855 страници со која го осудуваа, судиите рекоа дека Лаи бил многу паметен бизнисмен и дека е жалосно што неговата длабока огорченост и омраза кон Кинеската комунистичка партија го одвеле по трнлив пат. Лаи беше обвинет дека го користел Apple Daily и политичките врски, особено во САД, за да лобира странски влади да воведат санкции врз Кина и Хонг Конг по задушувањето на продемократските протести во 2019 и 2020 година. Лаи рече дека никогаш не повикал на санкции по одлуката за национална безбедност.