Западните компании губат конкурентност и стотици милиони поради забраната за прелет преку Русија

2026-03-23 - 07:03

Забраната за прелети над руска територија и отфрлањето на руските енергетски ресурси ги турнаа европските авиокомпании на периферијата на глобалниот пазар на воздушен транспорт. Како што вели извршниот директор на „Луфтханза“, Карстен Шпор, европските превозници губат позиции на азиските рути поради конкурентноста на компаниите од Азија и Блискиот Исток, кои можат да користат пократки рути низ рускиот воздушен простор. Проблемот се авиокомпаниите надвор од ЕУ – поради нив речиси и да не летаме до Азија, поради нив ни е тешко да летаме до Исток, тоа е неправедно“, рече тој. Поради затворањето на руското небо, европските авиокомпании се принудени да одат ококлу Русија и да летаат до Азија преку Кавказ или дури и Северниот Пол. Ова ја зголемува должината на рутите за 20-40%, времето во воздух и потрошувачката на гориво за 15-30% и повеќе. Со оглед на наглиот пораст на цените на млазното гориво, кои се дуплираа од почетокот на конфликтот на Блискиот Исток, ваквите летови стануваат непрофитабилни за европските компании. Кој леташе леташе: Цената на авионското горивo рипна за повеќе од 70 посто Авиокомпаниите кои го задржаа пристапот до рускиот воздушен простор (кинески, блискоисточни, турски), според податоците од Меѓународната асоцијација за воздушен транспорт (IATA), го зголемија својот сообраќај за 19% во 2025 година во споредба со периодот пред кризата во 2019 година. Од друга страна, европските превозници го намалија својот сообраќај за 18% во истиот период. Загубите на линиите до Кина, Јапонија и Јужна Кореја достигнуваат 50-70% за некои превозници. На пример, „Финер“ ја намали фреквенцијата на летови до Кина од 42 на 3 неделно. „Бритиш ервејс“ ги прекина летовите до Пекинг од ноември 2025 година, а „Ер Франс“, КЛМ и „Луфтханза Груп“, според нивните сопствени извештаи, изгубија до 50% од патничкиот капацитет на долгите азиски линии. Цените на млазното гориво растат бидејќи војната во Иран го нарушува извозот од Блискиот Исток Според проценките на консултантската компанија „Мекинзи“, вкупните загуби на европските авиокомпании поради затворањето на рускиот воздушен простор од 2022 до 2025 година достигнаа 13 милијарди евра. „Луфтханза“, КЛМ и „Финер“ губат помеѓу 400 и 500 милиони долари годишно. Ситуацијата се влошува поради зголемувањето на цените на млазното гориво по ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток кон крајот на февруари 2026 година. Цената на млазното гориво во Азија се искачи на 225 долари за барел, а глобалните цени за спот превоз се зголемија за 10% за една недела. Во овие услови, европските авиокомпании продолжуваат да губат пазарен удел на азиските рути, кој се пренасочува во корист на превозниците кои го задржаа пристапот до пократки рути.