Во Софија промовиран романот „Порција бара спас“ од Христо Георгиев, книга што чекала шест децении да стигне до читателите

2026-03-07 - 11:37

Во петокот, на 6 март, во просториите на Македонски културно-информативен центар во Софија се одржа книжевна вечер посветена на промоцијата на романот „Порција бара спас“ од Христо Георгиев – дело со исклучително необична и речиси драматична книжевна судбина. Настанот привлече љубители на литературата, интелектуалци, културни работници и пријатели на книгата, кои имаа можност да се запознаат со роман што, иако напишан пред повеќе од шест децении, дури денес го наоѓа својот пат до читателската јавност. Книжевната вечер ја отвори директорот на Македонскиот КИЦ во Софија, проф. д-р Зоран Пејковски, кој пред присутните говореше за значењето на овој роман како литературен и културен феномен. Во своето обраќање тој истакна дека „Порција бара спас“ претставува редок пример на сатирична научна фантастика од 1960-тите години, напишана во време кога овој жанр на Балканот бил речиси непознат, а социјалната сатира често се сметала за чувствителна и ризична форма на изразување. Пејковски нагласи дека романот е создаден во Скопје во 1964–1965 година, во период кога светот се наоѓал во сенката на Студената војна, а човештвото ги правело своите први чекори во освојувањето на вселената. На промоцијата се обрати и преведувачката и издавач Марија Георгиева – Дурга, која зборуваше за процесот на подготовка и објавување на книгата преку издавачката куќа „Арт куќа Премананда“. Таа истакна дека за неа објавувањето на романот претставувало и културна мисија – враќање на едно неправедно заборавено дело во современиот книжевен живот. Според неа, текстот поседува исклучителна духовитост, филозофска длабочина и изненадувачка актуелност, што го прави привлечен и за денешниот читател. Особено емотивен момент на вечерта беше обраќањето на самиот автор, Христо Георгиев, кој на 94-годишна возраст ја доживува својата прва јавна промоција на романот што го напишал како млад автор во Скопје. Тој зборуваше за времето во кое е создаден ракописот, за инспирацијата што ја имал додека го пишувал и за долгото чекање делото конечно да биде објавено. Неговите зборови беа проследени со големо внимание и почит од присутните, кои имаа можност да слушнат сведоштво за една епоха и за патот на литературата низ историските и општествените премрежја. Романот „Порција бара спас“ претставува оригинално сатирично научно-фантастично четиво, во кое вонземјаните доаѓаат на Земјата (Тера) не за да ја освојат или спасат, туку за да го проучат човечкиот феномен на систематско искривување и уништување на вистината. Преку серија необични ситуации, духовит хумор и алегоричен пристап, авторот создава огледало во кое се препознаваат слабостите на општеството – бирократијата, ограничувањето на слободата, манипулацијата со фактите и апсурдите на јавниот живот. Иако романот е напишан во средината на 1960-тите години, неговата сатира денес звучи изненадувачки современо. Во време на дигитални медиуми, дезинформации и искривени вредности, делото на Георгиев поставува суштински прашања: дали човештвото навистина напредувало во текот на изминатите шест децении или сè уште се врти во истиот круг на заблуди и самозалажување. Учесниците на промоцијата посочија дека една од најсилните пораки на книгата е хуманистичката идеја дека спасот на секоја цивилизација не доаѓа однадвор – ниту од технологијата, ниту од некоја повисока сила – туку од способноста на човекот да се соочи со вистината и да ги зачува моралните вредности, емпатијата и духовниот интегритет. Самиот факт што романот е објавен по шеесет години, беше нагласено на настанот, претставува симболична порака за трпението на вистината и уметноста. Иако понекогаш може да биде оттурната или замолчена, вистинската литература секогаш го наоѓа својот пат до читателите кога времето ќе стане подготвено да ја слушне нејзината порака. Книжевната вечер заврши во пријатна и инспиративна атмосфера, со разговори за литературата, историјата и улогата на книгата како духовен мост меѓу различните генерации и епохи. Со оваа промоција, Македонски културно-информативен центар во Софија уште еднаш ја потврди својата мисија како простор за културен дијалог, средба на идеи и афирмација на книжевното наследство.