Нуклеарниот центар Димона, што го нападна Иран е најтајното и најчуваното место во цел Израел

2026-03-22 - 10:24

Како одговор на израелско-американски налад врз нуклеарниот комплекс Натанз, Иран одговори со ракетен удар врз Димона, каде што се наоѓаат главниот нуклеарен центар и главната нуклеарна централа на Израел. Нуклеарниот центар Димона, официјално именуван „Шимон Перез“ е локација која низ историјата била обвиена со многу мистерија. Ова е неговата историја. Нуклеарниот истражувачки центар „Шимон Перез“ (порано познат едноставно како Нуклеарен истражувачки центар Негев) е веројатно најчуваното и најконтроверзно место во Израел. Се наоѓа длабоко во пустината, изолиран од населбите и со децении е камен-темелник на стратегијата за одвраќање на Израел. Центарот е изграден кон крајот на 1950-тите со обемна, но тајна помош од Франција. Во тоа време, Израел беше млада држава која се соочуваше со сериозни безбедносни предизвици. „Шимон Перез“, тогашен висок функционер во Министерството за одбрана, беше главниот архитект на договорот. Израел официјално тврдеше дека комплексот е „текстилна фабрика“ или земјоделска станица за да се избегне меѓународен притисок. Реакторот стана оперативен во почетокот на 1960-тите. Дваесетина повредени во ирански напад со балистичка ракета врз Димона, каде е главната нуклеарна централа на Израел Најголемиот пробивање на тајноста и протекување на информации за Димона се случи во 1986 година кога Мордехај Вануну, поранешен техничар во центарот, изнесе фотографии и технички податоци до лондонскиот весник „Сандеј тајмс“. Врз основа на овие информации, експертите заклучија дека Израел поседува значително понапреден нуклеарен арсенал отколку што се сметаше претходно (се проценува на помеѓу 80 и 200 боеви глави). Вануну подоцна беше киднапиран од Мосад во Рим, вратен во Израел и осуден на 18 години затвор.