Велика Британија го блокира користењето на воздухопловните бази, Трамп вели дека ќе бидат потребни за напади врз Иран

2026-02-20 - 10:16

Британскиот премиер Кир Стармер го блокираше барањето на американскиот претседател Доналд Трамп да им се дозволи на американските сили да ги користат британските воздухопловни бази за време на каков било превентивен напад врз Иран, велејќи дека тоа би можело да го прекрши меѓународното право, според повеќе извештаи во британските медиуми кои се повикуваат на владини извори, пренесува Си-Ен-Ен. Според „Тајмс“ од Лондон, кој прв објави за поделбата околу пристапот до воздушната база, Стармер негираше дека ги користи RAF Fairford во Англија и Diego Garcia – британската прекуокеанска територија во Индискиот Океан – за каков било напад врз Иран. Двете бази долго време служеа како клучни воени пунктови во странство на САД за операции далеку од дома, а Diego Garcia е клучен аеродром за американската флота со тешки бомбардери. „Тајмс“ објави дека Велика Британија е загрижена дека дозволувањето на САД да ги користат базите „би било прекршување на меѓународното право, кое не прави разлика помеѓу државата што го извршува нападот и оние што го поддржуваат ако вторите имаат „знаење за околностите на меѓународно неправедното дело““. „Тајмс“ цитираше извори од британската влада. Би-Би-Си, „Гардијан“ и „Телеграф“ исто така подоцна објавија свои извештаи за блокирањето на пристапот до базите од страна на Велика Британија, повикувајќи се на извори. Американските барања за користење на британските бази за оперативни цели историски се разгледувале од случај до случај, при што прецизните критериуми се задржани од безбедносни причини според долгогодишните договори. „Сите одлуки за тоа дали да се одобри користењето на воени бази во Велика Британија од страна на странски земји за оперативни цели ја земаат предвид правната основа и политичката образложение за секоја предложена активност“, напиша министерот за ветерани Ал Карнс како одговор на прашањата од независниот британски пратеник Џереми Корбин, според извештајот од јануари на UK Defence Journal. Стармер и Трамп остварија телефонски повик во вторник вечерта, при што во извештаите се вели дека двајцата разговарале за мирот на Блискиот Исток и Европа. Следниот ден, Трамп се обрати на својата платформа Truth Social за да ја повлече поддршката за договор со кој суверенитетот над островите Чагос, синџирот во Индискиот Океан, каде што се наоѓа заедничкиот објект за поморска поддршка на САД и Велика Британија, Диего Гарсија, ќе му биде предаден на Маврициус во замена за 99-годишен закуп на воената база. Велика Британија ги подели островите Чагос од Маврициус пред таа колонија да добие независност, нешто што беше извор на дипломатски тензии, како и повеќе правни битки со локалното население кое беше иселено. Во 2019 година, Меѓународниот суд на правдата пресуди дека Велика Британија треба да ги врати островите „што е можно побрзо“, за да можат да бидат деколонизирани. Оттогаш, договорот за нивно враќање се пробива низ каналите на британската влада, при што Лондон тврди дека компромисот за закуп би спречил понатамошни скапи и веројатно залудни правни битки, а воедно би го задржал воениот пристап во Индискиот Океан. Откако првично се спротивстави на договорот меѓу Велика Британија и Маврициус, Трамп на почетокот на февруари рече дека тоа е „најдоброто“ што Велика Британија може да го добие во овие околности. Но, бидејќи САД испраќаат сили во регионот за можен напад врз Иран, Трамп го смени курсот, велејќи во објава на Truth Social дека Стармер „прави голема грешка“ со тоа што се согласил на договорот за закуп со Маврициус. „Премиерот Стармер ја губи контролата врз овој важен остров поради тврдења на субјекти за кои никогаш порано не се знаело. Според наше мислење, тие се фиктивни по природа“, се вели во објавата на Трамп. Но, само еден ден претходно, американскиот Стејт департмент издаде соопштение во кое делумно се вели дека Вашингтон „ја поддржува одлуката на Обединетото Кралство да продолжи со својот договор со Маврициус“. Запрашана за несовпаѓањето помеѓу објавата на Truth Social и изјавата на Стејт департментот, портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, рече дека објавата на претседателот треба да се сфати како „политика“ на администрацијата на Трамп. Во својата објава на социјалните мрежи, Трамп директно се осврна на двете британски воздушни бази, цитирани од британските медиуми, како важни во евентуален напад врз Иран. „Можеби ќе биде потребно Соединетите Држави да го користат Диего Гарсија и аеродромот лоциран во Ферфорд, со цел да се искорени потенцијален напад од страна на многу нестабилен и опасен режим“, напиша Трамп. Ни Диего Гарсија ниту Ферфорд, клучната напредна оперативна база за американските стратешки бомбардери во Европа, не беа искористени во еднократниот напад со бомбардери Б-2 врз иранските нуклеарни постројки минатиот јуни. Во тој случај, скриените бомбардери летаа на кружен пат од околу 37 часа од нивната база во Мисури. Но, аналитичарите очекуваат дека секој нов напад на САД врз Иран може да биде многу подолга кампања, можеби од недели или повеќе. Во таква кампања, користењето на бази од Б-2, како и бомбардерите Б-1 и Б-52, илјадници милји поблиску до Иран, би овозможило побрзи пресврти за вооружување и полнење гориво за повеќе напади. Иако САД можеби имаат пристап до други бази во пријателски земји поблиску до Иран, нивното користење би можело да ја стави нивната ценета флота на тешки бомбардери во дофат на одмазднички ирански ракетни напади.