Иран и САД ќе преговараат и за енергија, рударство и авиони

2026-02-16 - 06:39

Иран се стреми кон нуклеарен договор со САД што ќе донесе економски придобивки за двете страни, изјави ирански дипломат, неколку дена пред втората рунда разговори меѓу Техеран и Вашингтон. Иран и САД ги обновија преговорите претходно овој месец за да се справат со нивниот децениски спор околу нуклеарната програма на Техеран и да спречат нова воена конфронтација. САД испратија втор носач на авиони во регионот и се подготвуваат за можноста за продолжена воена кампања доколку разговорите не успеат, изјавија американски претставници за Ројтерс. Државниот секретар на САД, Марко Рубио, зборувајќи на прес-конференција во Братислава, рече дека претседателот Доналд Трамп јасно ставил до знаење дека би претпочитал дипломатија и договорено решение, а воедно јасно стави до знаење дека тоа можеби нема да се случи. „Никој никогаш не успеал да постигне успешен договор со Иран, но ние ќе се обидеме“, рече Рубио. Иран се закани дека ќе ги нападне американските бази на Блискиот Исток доколку биде нападнат од американските сили, но во неделата зазеде помирувачки став. „Заради трајноста на договорот, од суштинско значење е САД да имаат корист и во областите со високи и брзи економски приноси“, изјави заменик-директорот за економска дипломатија во Министерството за надворешни работи, Хамид Ганбари, според полуофицијалната новинска агенција Фарс. „Заедничките интереси во нафтените и гасните полиња, заедничките полиња, инвестициите во рударството, па дури и купувањето авиони се вклучени во преговорите“, рече Ганбари, тврдејќи дека нуклеарниот договор од 2015 година со светските сили не ги обезбедил економските интереси на САД. Во 2018 година, Трамп ги повлече САД од договорот со кој беа ублажени санкциите врз Иран во замена за ограничување на неговата нуклеарна програма и повторно беа воведени строги економски санкции врз Техеран. Во петокот, извор изјави за Ројтерс дека американска делегација, во која се вклучени пратениците Стив Виткоф и Џаред Кушнер, ќе се сретнат со ирански претставници во Женева во вторник, состанок што подоцна беше потврден за Ројтерс од висок ирански функционер во недела. „Стив Виткоф и Џаред Кушнер ќе патуваат, мислам дека патуваат токму сега, за да имаат важни состаноци и ќе видиме како ќе се одвива тоа“, рече Рубио, без да даде дополнителни детали. Иако разговорите што доведоа до нуклеарниот договор од 2015 година беа мултилатерални, сегашните преговори се ограничени на Иран и САД, а Оман дејствува како посредник. Министерот за надворешни работи на Иран, Абас Аракчи, го напушти Техеран за Женева за да учествува во индиректните нуклеарни разговори со САД и да се сретне со шефот на нуклеарното надзорно тело на ОН, МААЕ, и други, соопшти неговото министерство. Заменик-министерот за надворешни работи, Маџид Тахт-Раванчи, сигнализираше подготвеност на Иран за компромис во врска со својата нуклеарна програма во замена за ублажување на санкциите, изјавувајќи за Би-Би-Си во неделата дека топката е „во дворот на Америка за да докажат дека сакаат да постигнат договор“. Високиот функционер се осврна на изјавата на иранскиот атомски шеф во понеделник дека земјата би можела да се согласи да го разредува својот најзбогатен ураниум во замена за укинување на санкциите како пример за флексибилноста на Иран. Сепак, тој повтори дека Техеран нема да прифати нула збогатување на ураниум, клучен проблем во минатите преговори, при што Вашингтон го гледа збогатувањето во Иран како потенцијален пат кон нуклеарно оружје. Иран негира дека бара такво оружје.