Трамп се закани дека ќе го уништи иранското гасно поле Јужен Парс, доколку Техеран го нападне Катар

2026-03-19 - 06:53

Доналд Трамп се закани дека ќе го дигне во воздух најголемото гасно поле во светот откако израелските напади врз иранската локација го поттикнаа Техеран да ги засили нападите врз енергетските постројки низ Блискиот Исток. Одлуката на Израел да го нападне гасното поле Јужен Парс означи голема ескалација на војната, зголемувајќи ги стравувањата од значително нарушување на меѓународното снабдување со енергија. Иран веднаш возврати со нови напади низ целиот регион, вклучително и врз катарските постројки за течен природен гас, што го разбесни американскиот претседател. Трамп тврдеше на социјалните мрежи во среда вечерта дека САД „не знаеле ништо“ за израелскиот напад врз Јужен Парс. Американските медиуми претходно објавија дека САД биле свесни за нападот. „Волстрит џурнал“ објави , повикувајќи се на неименувани американски претставници, дека претседателот го одобрил тоа, во обид да изврши притисок врз Техеран да го деблокира Ормутскиот теснец. Властите во Абу Даби соопштија дека биле принудени да ги прекинат операциите во гасниот погон Хабшан и нафтено поле Баб поради иранските напади, кои ги нарекоа опасна ескалација на војната. Рас Лафан во Катар, местото на најголемиот центар за течен природен гас во светот, сега претрпе голема штета по нападите од Иран, соопшти државниот гигант „Катар Енерџи“. Рано во четврток, „Катар Енерџи“ објави големи пожари и значителна штета во неколку постројки за течен природен гас во центарот. Катарското министерство за внатрешни работи подоцна соопшти дека сите пожари се локализирани. Нападот врз Јужен Парс беше првиот насочен напад врз иранското производство на фосилни горива откако САД и Израел го започнаа конфликтот, пред речиси три недели. Катар, кој го дели гасното поле со Иран, на никаков начин, форма или облик, не бил вклучен во нападот, ниту пак имал поим дека тоа ќе се случи, рече Трамп, додавајќи дека Израел нема повторно да го нападне гасното поле освен ако Иран повторно не ги нападне катарските гасни постројки. Доколку Техеран одлучи да возврати, Трамп рече: „Соединетите Американски Држави, со или без помош или согласност од Израел, масовно ќе го дигнат во воздух целото гасно поле Јужен Парс со сила и моќ каква што Иран никогаш порано не видел или видел“. Напорите на Трамп да ги деескалира нападите врз енергетската инфраструктура, со закана дека ќе го уништи Јужен Парс, не ги уверија глобалните пазари додека расте загриженоста за економското влијание на конфликтот. Цените на нафтата и европскиот природен гас нагло пораснаа, при што суровата нафта Брент – меѓународната реперна вредност за нафта – порасна за 3,9% на 111,51 долари за барел. Водечките азиски берзи беа под притисок, при што индексот Никеи 225 падна за 2,5% во Јапонија. Саудиска Арабија беше цел на ирански балистички ракети во среда. Секоја доверба со Техеран е нарушена, рече нејзиниот министер за надворешни работи. „Овој притисок од Иран ќе има политички и морален ефект и секако го задржуваме правото да преземеме воени акции доколку се смета за потребно“, изјави принцот Фајсал бин Фархан на прес-конференција. Портпаролот на катарското Министерство за надворешни работи го опиша израелскиот напад врз Јужен Парс како опасен и неодговорен, повикувајќи ги сите страни да не ги таргетираат енергетските објекти. Министерството за надворешни работи на ОАЕ, исто така, го опиша потегот како опасна ескалација, предупредувајќи: „Таргетирањето на енергетската инфраструктура претставува директна закана за глобалната енергетска безбедност“. Ормускиот теснец, низ кој обично минуваат околу една петтина од светските залихи на нафта и танкери за поморски гас, во меѓувреме останува речиси затворен. Напорите на Трамп да изгради мултинационални поморски сили за повторно отворање на клучниот воден пат сè уште не вродија со плод . Пожар избувна на брод во близина на теснецот откако беше погоден од проектил, соопшти британската агенција за поморски трговски операции, повикувајќи се на извештај доцна во среда. Бродот се наоѓал во близина на брегот на ОАЕ. Францускиот претседател Емануел Макрон разговараше со Трамп и шеикот Тамим бин Хамад ал-Тани, емир на Катар, по нападите врз гасните постројки во среда. Повикувајќи на мораториум на нападите насочени кон цивилната инфраструктура, Макрон рече: „Цивилното население и нивните основни потреби, како и безбедноста на снабдувањето со енергија, мора да бидат заштитени од воена ескалација“. На уште еден ден на насилство на Блискиот Исток, Палестинската црвена полумесечина соопшти дека три палестински жени биле убиени во ирански ракетен напад на окупираниот Западен Брег доцна во среда – првиот смртоносен ирански напад таму и првиот во кој се убиени Палестинци од почетокот на војната. Во меѓувреме, Европската унија го повика Израел да „прекине со своите операции“ во Либан, кој францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро ќе го посети во четврток. Либан беше вовлечен во кризата претходно овој месец, кога борците на Хезболах лансираа ракети кон Израел. Израел возврати со напади во кои загинаа најмалку 968 лица, според либанските власти, а раселени се над еден милион. Помина повеќе од една недела откако Трамп првпат посочи дека војната би можела да заврши „многу наскоро“. Без да се гледа крајот, некои компании се подготвуваат за барем уште еден месец сериозни нарушувања. Авиокомпанијата „Кетеј Пацифик“ со седиште во Хонг Конг ги прекина летовите до и од Дуби и Рија до крајот на април во четврток, потег што го припиша на „развојната ситуација на Блискиот Исток“