Иран ги предупреди САД да не започнуваат копнена инвазија, додека регионални дипломати бараат крај на војната

2026-03-29 - 14:04

Висок ирански функционер ги предупреди САД да не започнуваат копнена инвазија, велејќи дека американските трупи ќе бидат „запалени“, додека регионални дипломати во неделата се собраа во Пакистан во обид да посредуваат за крај на едномесечната војна, пренесува Асошиејтед Прес. Претседателот на иранскиот парламент, Мохамад Багер Калибаф, ги отфрли викенд-разговорите како параван додека САД испраќаат дополнителни трупи на Блискиот Исток. Тој рече дека Иран е подготвен да се соочи со какви било американски сили на своја територија и дека жестоко ќе одговори и против американските трупи и против регионалните сојузници на Вашингтон, пренесоа иранските државни медиуми. Овие изјави дојдоа во момент кога Пакистан соопшти дека министрите за надворешни работи на Саудиска Арабија, Турција и Египет водат разговори во Исламабад без учество на САД и Израел. Пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф претходно изјави дека тој и иранскиот претседател Масуд Пезешкијан имале „обемни разговори“ за регионалните непријателства. Сепак, имаше малку знаци за напредок, бидејќи Израел и САД продолжија со нападите врз Иран, а Техеран возврати со ракети и дронови низ регионот. Повеќе од 3.000 луѓе загинале во текот на едномесечната војна што започна со американски и израелски напади врз Иран, што ги поттикна иранските напади врз Израел и соседните арапски држави од Заливот. Израел во неделата соопшти за нови бранови напади од Иран, а експлозии можеле да се слушнат низ Техеран. Лидерите од Блискиот Исток се обидуваат да го надминат ќор-сокакот на викенд-разговорите Египетскиот министер Бадр Абделати, турскиот министер Хакан Фидан и саудискиот принц Фајсал бин Фархан беа во Исламабад на разговори закажани неколку дена откако САД му понудија на Иран список од 15 точки како рамка за можен мировен договор. Абделати рече дека средбите имаат цел да отворат „директен дијалог“ меѓу САД и Иран, кои во најголем дел комуницирале преку посредници за време на војната. Сепак, за време на разговорите, Иран ублажи дел од ограничувањата за трговските бродови што минуваат низ Ормутскиот Теснец. Доцна во саботата се согласи да дозволи уште 20 бродови под пакистанско знаме да поминат низ овој клучен поморски премин, соопштија пакистански претставници, дополнувајќи ја малата група бродови на кои веќе им било дозволено да минат, додека Иран се обидува да го задуши, но не и целосно да го затвори теснецот. Викендот не даде многу знаци дека разговорите ја намалуваат разликата меѓу САД и Иран. Американските претставници инсистираат дека војната можеби се приближува до пресвртна точка, но иранските лидери јавно продолжуваат да ги отфрлаат преговорите. Напротив, САД испратија илјадници дополнителни маринци и падобранци во регионот. Во меѓувреме, Хутите, поддржани од Иран и кои контролираат делови од Јемен, објавија дека конечно влегуваат во војната, лансирајќи ракети кон, како што ги нарекоа, „чувствителни израелски воени цели“ за првпат во саботата. И покрај распоредувањата, американскиот државен секретар Марко Рубио во петокот изјави дека Вашингтон „може да ги постигне сите свои цели без копнени трупи“, во време кога расте внатрешното противење за проширување на војната во можна копнена инвазија, вклучително и меѓу републиканците. Сепак, иранските претставници ја отфрлија американската рамка и јавно ја омаловажија идејата за преговори под притисок. И покрај тоа, Press TV, англиското крило на иранската државна телевизија, минатата недела објави дека Техеран изготвил свој предлог од пет точки, повикувајќи се на анонимен функционер. Планот, наводно, предвидува прекин на убивањето ирански функционери, гаранции против идни напади, репарации и иранско „остварување на суверенитетот над Ормутскиот Теснец“. Техеран се заканува со одмазднички напади врз израелски и американски универзитети Иран во неделата предупреди на дополнителна ескалација откако израелски воздушни напади погодија неколку универзитети, меѓу кои и такви за кои Израел тврди дека биле користени за нуклеарно истражување и развој. Парамиларната Револуционерна гарда во соопштение предупреди дека Иран ќе ги смета израелските универзитети и филијалите на американски универзитети во регионот за „легитимни цели“, освен ако не бидат понудени безбедносни гаранции за иранските универзитети, пренесоа државните медиуми. Американски универзитети како Џорџтаун, Њујорк универзитетот и Нортвестерн имаат кампуси во Катар и Обединетите Арапски Емирати. „Ако американската влада сака нејзините универзитети во регионот да бидат поштедени, треба до 12 часот во понеделник, 30 март, во официјално соопштение да го осуди бомбардирањето на иранските универзитети“, соопшти Гардата. Таа, исто така, побара САД да го запрат Израел од напади врз ирански универзитети и истражувачки центри. Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, во саботата изјави дека погодени биле десетици универзитети и истражувачки центри, меѓу кои Иранскиот универзитет за наука и технологија и Технолошкиот универзитет во Исфахан. Вклучувањето на Хутите предизвикува загриженост Бригадниот генерал на Хутите, Јахја Саре, во саботата изјави за сателитската телевизија Al-Masirah дека тие лансирале ракети кон „чувствителни израелски воени цели“ на југот. Групата, која контролира делови од Јемен, изврши повеќекратни напади насочени кон Израел и кон бродскиот сообраќај во Црвеното Море за време на врвот на војната меѓу Израел и Хамас. Израелски напади врз Јемен минатата година ги убија премиерот на бунтовничката влада и врвниот воен генерал. Доколку Хутите повторно ги засилат нападите врз трговскиот бродски сообраќај, тоа дополнително ќе ги зголеми цените на нафтата и ќе ја дестабилизира „целата поморска безбедност“, изјави Ахмед Наџи, висок аналитичар за Јемен во International Crisis Group. „Ефектот нема да биде ограничен само на енергетскиот пазар.“ Баб ел-Мандеб, на јужниот крај на Арапскиот Полуостров, е клучен премин за бродовите што одат кон Суецкиот Канал преку Црвеното Море. Саудиска Арабија преку него пренасочува милиони барели сурова нафта дневно, бидејќи Ормутскиот Теснец е практично затворен. Бунтовниците Хути нападнаа повеќе од 100 трговски бродови со ракети и дронови, потопувајќи два брода, во периодот од ноември 2023 до јануари 2025 година. Тие го држат главниот град на Јемен, Сана, од 2014 година. Саудиска Арабија започна војна против Хутите во име на јеменската влада во егзил во 2015 година. Сега меѓу страните има нестабилен прекин на огнот.