Насилството со огнено оружје низ Централна Европа се намалува

2026-03-19 - 10:13

Низ Централна Европа, насилството со огнено оружје останува исклучително ниско според европските и глобалните стандарди, а организираниот криминал во голема мера се префрли од операции базирани на оружје кон активности како што се дистрибуција на дрога, измама и сајбер криминал. Сепак, регионот продолжува да игра важна улога во обликувањето на нелегалната циркулација на огнено оружје низ Европа. Историски гледано, регулаторните празнини во стандардите за деактивирање и практиките за конверзија ги позиционираа делови од Централна Европа – особено Чешка и Словачка – во рамките на пошироките европски мрежи за трговија со огнено оружје. Конвертираното, реактивираното и слабо деактивираното оружје течеше од овие земји кон западните и северноевропските криминални пазари, додека Полска функционираше првенствено како транзитен коридор што го олеснуваше движењето на огнено оружје низ регионот, се наведува во истражувањето на globalinitiative.net. на авторите Александар Србиновски и Трпе Стојановски. Сепак, во текот на изминатата деценија, пејзажот се промени. Хармонизираните стандарди на Европската Унија, зајакнатите контроли на извозот и одржливите мултинационални операции за спроведување значително ја променија динамиката на трговијата со оружје. Трговијата со огнено оружје предизвикана од конверзија се намали од претходните врвни нивоа, а помалку пријавени случаи на трговија со луѓе во споредба со периодот 2010-2016 година укажуваат дека координираните законодавни и извршни одговори можат ефикасно да се справат со транснационалните закани. И покрај овие промени, ранливостите остануваат. Застарените залихи продолжуваат да циркулираат низ криминалните мрежи, а оружјето деактивирано според постари, помалку ригорозни стандарди останува во оптек. Предизвиците за контрола на извозот, исто така, продолжуваат. Истражувањата документираат случаи во кои оружје произведено во Словачка се појавило во руски раце, а чешкото огнено оружје и муниција стигнале до рускиот пазар преку посреднички држави и покрај санкциите. Друг централен предизвик се однесува на идната безбедносна средина обликувана од војната во Украина. Сегашните докази не укажуваат на значителен прилив на украинско оружје во Полска, Чешка или Словачка. Сепак, обемот на оружје што циркулира за време на конфликтот создава структурна ризична средина. Доколку се случи пренасочување во голем обем, проширеното снабдување на црниот пазар би можело да го зголеми пристапот на криминалците до огнено оружје и да ги интензивира организираните криминални активности низ целиот регион. Оваа динамика ја нагласува важноста на превентивните рамки, зајакнатата имплементација на контролата на извозот, подобрените механизми за обележување и следење, подобреното онлајн следење и подлабоката регионална соработка за справување со еволуирачките ризици низ централна и југоисточна Европа. Извор: globalinitiative.net