Како патничките авиони продолжуваат да летаат за време на војна

2026-03-16 - 11:17

Во последните две недели, додека дронови и ракети летаат низ небото над Иран и Заливот, контролорите на воздушен сообраќај ги насочуваа патничките авиони низ побезбеден воздушен простор на рабовите од воената зона. Мапата за следење летови покажува колку станале „зафатени“ Египет и Грузија, пренесува „Би-Би-Си“. Секој контролор се грижи за различен дел од мапата, координирајќи со колегите кои авиони влегуваат и излегуваат од нивниот воздушен простор. Во нормален ден, еден контролор може да управува со околу шест авиони во својата област во исто време, но во услови на војна тој број може да се удвои. „Мозокот може да даде толкаво ниво на концентрација со таков интензитет само 20–30 минути“, вели пензионираниот контролор на воздушен сообраќај Брајан Рош. Во кризни периоди, се вклучуваат повеќе контролори за да управуваат со поголемиот број авиони во одредени области, а контролорите се ротираат почесто за да не бидат преоптоварени. Вообичаено смените траат 45–60 минути со пауза од 20–30 минути, вели Рош. Но во време на конфликт најверојатно работат само по 20 минути, а потоа прават пауза со иста должина. „Контролорите во моментов работат неверојатно тешки смени и се справуваат со неверојатно голем обем на сообраќај“, вели тој. Соборувањето на летот Malaysia Airlines MH17 во 2014 година со ракета произведена во Русија во источна Украина, при што загинаа сите 298 луѓе во авионот, покажува како конфликтите можат да влијаат на рутите на патничките авиони. Во тоа време Украина беше зона на релативно ниско ниво на конфликт, но борбите неодамна се проширија и во воздухот, а во претходните месеци беа соборени неколку воени авиони. Минатата недела, шест американски членови на екипажот загинаа откако нивниот авион-танкер за дополнување гориво се урна во западен Ирак. Тој авион бил вклучен во тековните американски операции против Иран. Вториот авион слетал безбедно. Американската Централна команда потврди дека несреќата не била резултат на непријателски напад или пријателски оган. Кога воздушниот простор одеднаш се затвора или станува пренатрупан, контролорите комуницираат со пилотите за тоа каде треба да се насочат, колку гориво имаат и кои аеродроми можат да го примат нивниот тип на авион. Контролорите исто така мора да осигураат дека сите авиони кои доаѓаат во различни големини, се безбедно одвоени и вертикално и хоризонтално, бидејќи големите патнички авиони создаваат поголема турбуленција и нестабилност за околните летала. Тоа значи дека помалите авиони треба да се насочат подалеку и да им се даде поголема безбедносна дистанца, а многу мал деловен авион можеби ќе треба целосно да ја смени својата рута.