Има ли наследник кој би можел да го замени убиениот врховен лидер на Иран, Хамнеи?

2026-03-01 - 14:37

Иранскиот клерикален режим сега се соочува со можноста да се обиде да најде наследник на врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи по неговото убиство во заедничките американско-израелски напади. Лидерот, кој владееше со железна тупаница речиси четири децении, нема официјално прогласен наследник. Наместо тоа, избрано тело од 88 високи свештеници, познато како Собрание на експерти, ќе го избере следниот лидер. Тоа е задача што клерикалното тело ја изврши само еднаш откако Исламската Република беше основана во 1979 година, кога Хамнеи беше избран набрзина по смртта на ајатолахот Рухолах Хомеини пред повеќе од три децении. Владејачкиот естаблишмент ќе сака брзо да дејствува за да покаже стабилност во републиката, при што се очекува членовите на собранието наскоро да се состанат за да разгледаат можни кандидати пред да го именуваат заменикот на Хамнеи. Но, не е јасно дали воопшто можат да ризикуваат со било каков собир, со оглед на тоа што американскиот претседател Доналд Трамп вети дека заедничката американско-израелска кампања за бомбардирање насочена кон режимот ќе продолжи во наредните денови. Тие ќе треба да изберат наследник кој ги исполнува квалификациите предвидени во уставот. Новиот лидер мора да биде маж, свештеник со политичка компетентност, морален авторитет и лојалност кон Исламската Република. Собранието може да ги толкува правилата за да ги исклучи реформистичките свештеници кои се залагаат за поголеми социјални слободи и ангажман со надворешниот свет. Си-Ен-Ен ги разгледа некои од кандидатите за позицијата, според експертите и аналитичарите. Моџтаба Хамнеи, 56 Вториот син на Хамнеи, Моџтаба е познат по тоа што има значително влијание зад сцената и има силни врски со Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ), најмоќното воено тело во земјата, како и неговата доброволна паравоена сила Басиџ. Но, наследувањето од татко на син е неодобрувано во шиитскиот муслимански свештенички естаблишмент, а особено во револуционерниот Иран кој се појави по соборувањето на широко оцрнетата монархија. Дополнителна пречка е тоа што Моџтаба не е високо рангиран свештеник и нема официјална улога во режимот. Тој беше санкциониран од САД во 2019 година. Алиреза Арафи, 67 Помалку позната личност, Арафи е етаблиран свештеник со искуство во владини институции, кој исто така беше доверлив човек на Хамнеи. Тој моментално е заменик-претседател на Собранието на експерти и е член на моќниот Совет на чувари, кој ги проверува кандидатите за избори и законите донесени од парламентот. Тој е исто така раководител на иранскиот семинарски систем. Според Алекс Ватанка од Институтот за Блискиот Исток, подготвеноста на Хамнеи да го назначи Арафи на високи и стратешки чувствителни позиции покажа дека тој имал „голема доверба во своите бирократски способности“. Сепак, Арафи не е познат и нема блиски врски со безбедносниот естаблишмент. Се вели дека е технолошки вешт и течно зборува арапски и англиски јазик, како и дека има објавено 24 книги и статии, напиша Ватанка. Мохамед Мехди Мирбагери, 60 Мирбагери е тврдокорен свештеник и член на Собранието на експерти, кое го претставува најконзервативното крило на свештеничкиот естаблишмент. Неодамна беше објавено дека го оправдал високиот број на жртви во израелската војна во Газа, велејќи дека смртта дури и на половина од светското население „врди“ ако се постигне блискост со Бога. Според IranWire, тој е силно против Западот и верува дека конфликтот меѓу верниците и неверниците е неизбежен. Тој моментално раководи со Академијата за исламски науки во северниот свет град Ком. Хасан Хомеини, 50 Хомеини е внук на основачот на Исламската Република, ајатолахот Рухолах Хомеини, што му дава религиозен и револуционерен легитимитет. Тој служи како чувар на мавзолејот на Хомеини, но не извршувал јавна функција и се чини дека има мало влијание врз безбедносниот апарат на земјата или владејачката елита. Тој е познат како помалку тврдокорен од многу негови колеги и му беше забрането да се кандидира за Собранието на експерти во 2016 година. Хашем Хосеини Бушехри, 60 Бушехри е висок свештеник тесно поврзан со институциите што управуваат со сукцесијата, особено со Собранието на експерти, каде што служи како прв заменик-претседател. Се вели дека бил близок до Хамнеи, но има низок профил на домашната сцена и не е познато дека има силни врски со ИРГК.