Специјалната известувачка на ОН Франческа Албанезе: „Српските власти без срам соработуваат со Израел“

2026-03-18 - 15:04

Франческа Албанезе веројатно веќе ни самата не знае колку пати ѝ биле откажани или поместени гостувањата во последната година. Сепак, моментално гостува во Белград, каде што во пресрет на трибината на 17 март, Албанезе остро ги критикуваше властите во Србија поради воената соработка со Израел, кој таа го обвинува за воени злосторства врз Палестинците, пренесува Би-Би-Си Србија. Српските власти ги отфрлија нејзините наводи како неприфатливо мешање во внатрешните прашања. Специјалната известувачка на Обединетите нации (ОН) за окупираните палестински територии се најде на удар како гласна критичарка на двегодишната израелска војна во Појасот Газа, која ја нарекува „геноцид“, што Израел го негира. Покрај бруталната воена интервенција на Израел, Албанезе остро ги критикуваше и израелските сојузници меѓу други држави и големи компании, како и тековните американско-израелски напади врз Иран. Во Белград, за време на двочасовната трибина, таа говореше за начинот на кој глобалните системи го одржуваат или не му се спротивставуваат на геноцидот. Од 2025 година, Франческа Албанезе е под американски санкции, поради што не може да врши никакви парични трансакции со картичка, универзитетите на кои гостувала ја откажале соработката, а поединечни европски функционери побарале нејзина оставка од функцијата специјална известувачка. Специјалните известувачи се независни од ОН, но оваа организација ги именува за да даваат совети за прашања од областа на човековите права. Додека за едни Албанезе е непоколеблива бранителка на човековите права, нејзините противници ја обвинуваат за пристрасност и антисемитизам, нагласувајќи дека италијанската правничка го доведува во прашање постоењето на Израел како држава. Израелската воздушна, а потоа и копнена офанзива во Појасот Газа започна како одговор на нападот на палестинските екстремистички организации, предводени од Хамас, на 7 октомври 2023 година, кога беа убиени 1.200 луѓе, а 251 лице беа земени како заложници. Во текот на двегодишната брутална војна, во Појасот Газа биле убиени повеќе од 72.000 луѓе, според податоците на Министерството за здравство под контрола на Хамас. Многумина во Појасот Газа се соочија со глад и целосна немаштија. Речиси целата територија остана во урнатини, а ОН ја проценуваат вкупната штета на 70 милијарди долари. Примирјето потпишано во октомври минатата година не беше почитувано и оттогаш загинале најмалку 600 луѓе, според податоците на Министерството за здравство на Хамас. Експертката за човекови права, која пред почетокот на војната во Газа беше помалку позната за пошироката јавност, знае колку силен впечаток оставаат нејзините извештаи за ОН за оваа палестинска територија. „Извештаите одекнаа како бомби“, рече таа за време на неодамнешен разговор на Форумот во Доха. „Секојпат кога почнувам да истражувам нов предмет, имам чувство дека ќе предизвика потрес“, додаде таа. Во извештајот „Анатомија на геноцидот“ од 2024 година, Албанезе наведува дека пет месеци по почетокот на израелската воена интервенција „постојат разумни основи да се верува“ дека биле извршени „геноцидни дела врз Палестинците во Газа“. Тоа се: „убивање припадници на групата; нанесување тешки телесни или ментални повреди на членовите на групата; и намерно наметнување услови за живот кои се пресметани да доведат до физичко уништување на групата целосно или делумно“, се наведува. „Израелскиот геноцид врз Палестинците во Газа претставува ескалација на долготраен колонијален процес на населување, чија цел е бришење на еден народ“, исто така се наведува. Израел „целосно го отфрли“ извештајот, за кој наведе дека го „срамоти“ Советот за човекови права. Албанезе „го доведува во прашање самиот легитимитет на создавањето и постоењето на државата Израел“, беше наведено на профилот на израелската мисија при ОН на Икс. Една година подоцна, Албанезе претстави нов извештај, истакнувајќи дека е на дело „економија на геноцид“, во која судирот со Хамас претставува полигон за тестирање, без одговорност или надзор, на нови видови оружје и технологија. Израел го отфрли нејзиниот извештај како „неоснован“, порачувајќи дека ќе „заврши на буништето на историјата“. Таа ги именуваше компаниите за кои тврди дека остваруваат профит од воени злосторства во Газа, па со самото тоа се соучесници, повикувајќи ги да го прекинат работењето со Израел. Италијанската правничка во последниот извештај од октомври 2025 година ја прошири листата на одговорни, истакнувајќи дека „геноцидот во Газа е колективен злостор“ во кој „соучествуваат влијателни трети држави што му овозможиле на Израел долготрајни системски прекршувања на меѓународното право“. Меѓународниот суд на правдата сè уште треба да утврди дали израелските сили извршиле геноцид во Газа, во случајот што пред овој трибунал го покрена Јужна Африка. Израел случајот го нарече „целосно неоснован“ и заснован на „пристрасни и лажни тврдења“.